Het Zaanlands Lyceum is een school voor havo, atheneum en gymnasium. In de eerste klas nemen leerlingen plaats in klas 1 gymnasium of in de eerste brugklas. Na de eerste brugklas worden de meeste leerlingen bevorderd naar de tweede brugklas. Indien leerlingen daarvoor kiezen en een positief advies ontvangen van het docententeam, worden ze bevorderd naar klas 2 gymnasium.
Na de tweede brugklas kunnen leerlingen worden bevorderd naar klas 3 havo of 3 atheneum. Zie verder Afdelingen.

Het onderwijs aan het Zaanlands Lyceum is erop gericht de leerlingen de kennis en vaardigheden bij te brengen die passen bij hun ontwikkeling en hun capaciteiten. Zo volgen de leerlingen in de onderbouw naast de reguliere lessen ook studielessen. Deze lessen worden besteed aan studievaardigheden (bijvoorbeeld wat is de juiste manier om een toets te leren) en aan sociale vaardigheden (bijvoorbeeld hoe ga je om met pestgedrag).
Ook biedt de school in de onderbouw keuzelessen, de lyceumuren, aan.

In de derde klas wordt veel aandacht besteed aan de profielkeuze. In het derde en vierde jaar volgen de leerlingen profiellessen om de leerlingen te laten beleven wat hun (voorlopige) keuze inhoudt. Zie verder Tweede fase.

In de bovenbouw kunnen leerlingen die over veel studiecapaciteiten beschikken, extra vakken doen. Alle leerlingen maken kennis met vervolgopleidingen aan het hbo of de universiteit. Ze lopen één of meer dagen mee met een student of gaan een aantal dagen “proefstuderen”. Ook komen oud-leerlingen van het lyceum die inmiddels studeren, aan de huidige leerlingen vertellen wat hun studie inhoudt.

Een school moet meer overbrengen dan alleen kennis. Inzicht in de maatschappij en vaardigheden die leerlingen tot goede burgers opvoeden vormen een belangrijk onderdeel van het onderwijs. Scholen hebben sinds 2006 ook officieel de plicht om het actieve burgerschap en de sociale integratie van leerlingen te bevorderen en duidelijk te maken hoe ze dat doen. Hier vindt u de visie die het Zaanlands Lyceum hierop heeft.