Het vierde, vijfde en zesde leerjaar vormen de Tweede Fase.
In de loop van het derde leerjaar kiest de leerling voor één van de vier profielen: Cultuur en Maatschappij (CM) Economie en Maatschappij (EM) Natuur en Gezondheid (NG) Natuur en Techniek (NT). Daarnaast bestaat de mogelijkheid om een dubbelprofiel te kiezen: CM&EM of NG&NT. De profiel- en keuzevakken komen dan zowel bij het ene als bij het andere profiel voor.

De vakken in de Tweede Fase zijn verdeeld in het gemeenschappelijk deel, het profieldeel en de vrije ruimte. De vakken van het gemeenschappelijk deel zijn voor alle leerlingen dezelfde verplichte vakken.
(Zie ook: Decanaat/Leerlingen)

keuzevakken
Voor ieder profiel zijn aparte profielvakken vastgesteld. Daarbij is beperkt sprake van een keuzemogelijkheid. In de vrije ruimte vullen de leerlingen hun keuze aan met een vak dat niet in het gemeenschappelijk deel of in hun profieldeel voorkomt. Als een van de weinige scholen in Nederland biedt het Zaanlands Lyceum Zaanlands Lyceum het vak Bewegen, Sport en Maatschappij (BSM) als keuzevak. Als een leerling een of meer extra keuzevakken wil volgen, bestaan daarvoor mogelijkheden. Indien de leerling alle lessen van het extra keuzevak volgens het hoofdrooster volgt, dan is er uiteraard geen probleem. Indien de lessen van het extra keuzevak samenvallen met andere lessen, kan de leerling - als de betreffende vakdocent daarmee instemt – het extra vak “in eigen beheer” doen en gebruik maken van steunlessen of andere begeleidingsmogelijkheden.

Klik op keuzeaanbod voor een volledig overzicht van de profiel- en keuzevakken.

profielwerkstuk
Sinds de invoering van de Tweede Fase vormt het maken van een profielwerkstuk een belangrijk onderdeel bij het afsluiten van de opleiding. De wetgever omschrijft het profielwerkstuk aldus: een werkstuk waarin op geïntegreerde wijze kennis, inzicht en vaardigheden aan de orde komen, die van betekenis zijn voor het desbetreffende profiel.
Voor het Zaanlands Lyceum betekent die definitie dat de kern van het profielwerkstuk uit een eigen onderzoek moet bestaan. Dat onderzoek ligt op het terrein van minimaal één vak en maximaal twee vakken. Bij de gekozen vakken  is in ieder geval een profielvak of een profielkeuzevak. Het werkstuk kan alleen gemaakt worden maar een leerling kan er voor kiezen het samen met een andere leerling te maken.
In de maand juni voorafgaand aan het eindexamenjaar kiest de leerling een onderwerp, formuleert een  opzet en dient zijn voorstel in bij een leraar die hem zal gaan begeleiden. De beoordelingcriteria worden tijdig aan de leerlingen verstrekt. De leerling levert het profielwerkstuk in de maand december van het eindexamenjaar in. Voor het vwo geldt dat in de maand februari een presentatieronde plaatsvindt.
Het cijfer voor het profielwerkstuk telt mee in het combinatiecijfer. Dit combinatiecijfer bestaat voor het gymnasium uit het gemiddelde van de afgeronde cijfers van de “kleine vakken” KCV, ANW, maatschappijleer en het profielwerkstuk; voor het atheneum is dat het gemiddelde van ANW, maatschappijleer en het profielwerkstuk; voor het havo is dat het gemiddelde van maatschappijleer en het profielwerkstuk. Voor de bepaling van de uitslag van het examen geldt dat geen van de eindcijfers lager mag zijn dan een 4. Dat geldt ook voor de cijfers voor de afzonderlijke “kleine vakken”, dus het cijfer voor het profielwerkstuk mag niet lager zijn dan een 4.

Bij het vermoeden van fraude meldt de begeleider dit bij de directeur. Deze kan beslissen het werkstuk ongeldig te verklaren en de opdracht tot het maken van een nieuw werkstuk geven. Voor dit laatste profielwerkstuk kan geen voldoende resultaat meer behaald worden.

LTO en PTA
De leerlingen van de vierde klassen en 5 vwo ontvangen uiterlijk op 1 oktober een LTO (Leerstof- en toetsoverzicht), waarin een overzicht staat van alle lesstof en van alle toetsen en het bijbehorende reglement.  De leerlingen van klas 5 havo en 6vwo krijgen uiterlijk op 1 oktober een PTA (programma van toetsing en afsluiting), waarin een overzicht staat van alle lesstof en van alle toetsen en het bijbehorende reglement. Deze toetsen behoren tot het schoolexamen. De resultaten tellen dus mee voor het examen.  Een aantal vakken in de Tweede Fase wordt afgesloten op schoolexamenniveau. Dat wil zeggen dat voor dat vak alleen een schoolexamen wordt afgenomen en geen centraal examen. De overige vakken kennen zowel een schoolexamen als een centraal examen.

Klik hier voor het LTO-reglement 4 havo, 4 vwo en 5 vwo
Klik hier voor het LTO 4 havo
Klik hier voor het LTO 4 vwo
Klik hier voor het LTO 5 vwo

Klik hier voor het Schoolexamenreglement 5 havo en 6 vwo
Klik hier voor het PTA 5 havo
Klik hier voor het PTA 6 vwo

Klik hier voor de zak-/slaagregeling 2012

doorstromen van 5 havo naar 5 vwo
Getalenteerde havoleerlingen krijgen de mogelijkheid om na het behalen van het havodiploma door te stromen naar 5 vwo. Klik hier voor informatie en de procedure.