H U L P K A A R T NEDERLANDS 1^e/2^e/3^e klas (1)

I. WOORDSOORTBENOEMING

lidwoord (lw):

bepaald (bep.lw): de, het;

onbepaald (onb.lw): een (zowel bij de- als bij het-woorden, alleen enkelvoud!)

zelfstandig naamwoord (zn):

• woorden waar je een lidwoord voor kunt zetten;

• mensen, dieren, dingen, begrippen en eigennamen (Koos, Nederland)

bijvoeglijk naamwoord (bn):

zegt iets over het zelfstandig naamwoord,
 bijv: een mooie fiets

werkwoorden (ww):

• zeggen wat iets of iemand doet: lachen, spelen, breken
  (Maar bij sommige ww is dat niet zo duidelijk zoals: kunnen, worden, zijn.)

• Je kunt een ww vervoegen: spelen, speelt, speelde, gespeeld enz.

 er zijn drie soorten ww :

1. zelfstandig ww (zww),

2. hulpww (hww)

3. koppelww (kww):

• In een zin met één persoonsvorm (pv) en een werkwoordelijk gezegde (wg) is het belangrijkste ww een zww.
  Dat is het ww met de belangrijkste betekenis, eventuele andere ww zijn hulpww.

• LET OP: in een wg met meer dan één ww is de pv NOOIT het zww!

 bijv.: Hij heeft naar huis gefietst. wg = heeft gefietst
heeft (pv) = hww
gefietst = zww (want daar gaat het om: je kunt zeggen: Hij fietst naar huis.)

• In een zin met één pv en een naamwoordelijk gezegde zit altijd één kww (plus een naamwoord natuurlijk), eventuele andere ww zijn hww.

• De koppelwerkwoorden zijn: zijn, worden, blijven, lijken, blijken, schijnen

• LET OP: in een ng met meer dan één ww is de pv NOOIT het kww!

 bijv.: Hij zou later piloot willen worden. ng = zou [piloot] willen worden
zou (pv) = hww
willen = hww
worden = kww

voorzetsels (vz):

• geven meestal een plaats aan (in, op, naast, bij, tussen, voor),

1. een tijd (gedurende, onder, tijdens, in, voor, na, sinds)

• of een reden (vanwege, wegens, om, door)

aanwijzend voornnaamwoord (aanw.vnw):

• hiermee kun je iets letterlijk aanwijzen,

 bijv: Deze jongen loopt met dat hondje weg door die straat.

: Zo’n t-shirt wil ik ook wel hebben.

• Ook zulke en dergelijke zijn aanw.vnw.

persoonlijk voornaamwoord (pers.vnw – 3 personen ev. en mv.!):

• De diverse kleuren worden verklaard op kaarten (3)-(5) ZINSDELEN / NG!

(Zwart gedrukte pers.vnw^en veranderen niet!)

bezittelijk voornaamwoord (bez.vnw):

• dit woord lijkt vaak op een pers.vnw, maar het geeft iemands BEZIT aan:

1. mijn

2. jouw, je; / uw

3. zijn, haar

1. ons, onze

2. jullie; / uw

3. hun

zelfstandig gebruikt: de/het mijne, de/het jouwe enz.

vragend voornaamwoord (vr.vnw):

• er zijn er vier:

 wie, wat, welk(e), wat voor (een)

• het vr.vnw hoeft niet persé aan het begin van de zin te staan!

 bijv: Ik weet niet wat voor zin dit heeft!

onbepaald voornaamwoord (onb.vnw):

• dit woord geeft iets vaags aan. De belangrijkste onb.vnw zijn:

iets, niets, alles; het (bij het weer bijv.: Het sneeuwt.)

elk(e), ieder(een), enig(e)

iemand, niemand, men, menig(een)

bijwoord (bijw.)

• zegt iets over het werkwoord,

 bijv: hij rijdt hard.

• zegt iets over het bijvoeglijk naamwoord,

 bijv: een erg hard geluid.

• zegt iets van een ander bijwoord,

 bijv: een heel erg hard geluid.

• woorden die bij de zinsontleding in hun eentje een bwb vormen,

 zoals: toch, wel, niet, waarom, waar, hoe, daar etc.

het woordje HET:

• is lidwoord als het bij een zn hoort.

• is persoonlijk voornaamwoord als het ergens naar verwijst,

 bijv: De glazen zijn gebroken, maar ik heb het niet gedaan.

• is onbepaald voornaamwoord als het niet duidelijk verwijst,

 bijv: Het regende vannacht heel hard.